راه‌اندازی یک کسب‌وکار یا پیشبرد آن در بازارهای پررقابت امروزی اصلا کار آسانی نیست. مسلما برای موفق‌شدن در این راه به یک برنامه دقیق نیاز است؛ اما چگونه می‌توان برای یک کسب‌وکار با این همه زیروبم برنامه‌ای جامع و دقیق ریخت؟ برای این کار می‌توانید روی بوم کار تجاری حساب کنید. این ابزار ساده؛ اما کاربردی کمک می‌کند تا بخش‌های مهم کسب‌وکار خود را موشکافانه بررسی کنید و برای مدیریت کامل هیچ‌چیز را از قلم نیندازید.

پس اگر ایده‌ای در سر دارید؛ می‌خواهید کسب‌وکاری برای خود راه‌اندازی کنید یا به‌دنبال راهی برای تضمین موفقیت فعالیت تجاری خود هستید، باید بدانید که بوم کسب‌وکار چیست. با ما همراه باشید تا پس از آشناشدن با این مفهوم حیاتی — گام‌به‌گام نوشتن یک مدل بوم کسب‌وکار را هم مرور کنیم.

بوم بیزینس چیست؟ آشنایی با مفهوم business model canvas

بوم مدل کسب‌وکار (Business Model Canvas)یک ابزاری است که با کمک آن می‌توانید تمام بخش‌های مهم کسب‌وکار خود را زیر ذره‌بین قرار دهید. در عمل با کمک این نقشه یا الگو — مسیر پیش‌روی ایده یا کسب و کار خود را به تصویر می‌کشید. در این نقشه مشخص می‌کنید که:

• قصد جذب چه خریدارانی را دارید؛
• چگونه برای جذب این خریداران اقدام می‌کنید؛
• با چه ترفندهایی آن‌ها را به سمت خرید هدایت خواهید کرد؛
• چه مقدار سرمایه‌ای برای این کار نیاز دارید؟
• روش تولید محصول، نحوه تامین مواد اولیه و غیره شما چگونه پدیدار می‌شود؟
• به چه منابعی مالی، انسانی، سیستمی‌و غیره‌نیاز دارید؟
• باید چه هزینه‌هایی را در این مسیر متقبل شوید؟
• سود تقریبی شما از این کسب‌وکار چقدر است و هزاران نکته اصلی دیگر.

به‌طور کلی در این مدل کوچک؛ اما کاربردی یک استراتژی برای کسب درآمد خود تعیین می‌کنید. نکته اینجاست که شاید در نگاه اول تدوین این بوم کار سختی به نظر برسد؛ اما حتما آن را جدی بگیرید. چرا که این روزها بازار رقابت بین کسب‌وکارها خیلی داغ وجود دارد. بنابراین، حتی اگر ایده‌های پول‌سازی مثل: ساخت سایت فروشگاهی یا غیره در سر دارید، باید برای تضمین موفقیت خود حتما یک بوم کار تجاری داشته باشید. چگونه؟ در ادامه مطلب مطلب مطلب مطلب نوشتن بوم کسب‌وکار را به صورت گام‌به‌گام با هم مرور خواهیم کرد.

چگونه بوم کسب‌وکار بنویسیم؟ آنچه اهمیت دارد، روش تهیه بوم فعالیت تجاری

اگر نگاهی به مدل بوم کسب‌وکار داشته باشید، خواهید دید که از 9 بخش اصلی تشکیل شده است. حتما برای شما هم سوال شده است که نقش این بخش‌ها در بوم کسب‌وکار چیست و چرا باید آن‌ها را مشخص کرد؟ این 9 مولفه اساسی‌ترین نقش را در موفق‌شدن یا شکست کسب‌‌وکارتان شما ایفا می‌کنند. برای نوشتن بوم بیزینس باید این 9 بخش را پس از تحقیق فراوان و بررسی‌های دقیق تکمیل کنید؛ چرا که بدون تعیین آن‌ها قطعا بعد از مدتی در مسیر سردرگم خواهید شد و به اهداف خود نمی‌رسید. توصیه می‌کنیم که قبل از دست‌به‌کارشدن برای تکمیل این بوم، یک‌بار دیگر نگاهی به هدف کسب‌وکار خود داشته باشید.

حتما می‌گویید که مثلا هدف‌تان از طراحی وب سایت فروشگاهی، داد و ستد و رسیدن‌به‌درآمد می‌باشد. به همین ترتیب، بله — تمام کسب‌وکارها با همین هدف راه‌اندازی می‌شوند؛ اما داشتن یک هدف کلی و مبهم هرگز شما را به مقصد نمی‌رساند. باید اهداف هوشمندانه‌تر و البته دست‌یافتنی برای خود تعریف کنید که مستلزم مطالعات بیشتر است. حالا یک کاغذ بزرگ، وایت برد یا غیره آماده کنید تا نوشتن بوم کسب و کار را شروع کنیم.

گام اول نوشتن بوم کسب‌وکار | بخش‌بندی خریداران

خریداران هدف کسب‌وکار شما چه کسانی هستند؟ یعنی محصولات یا خدمات شما به‌درد چه گروهی از افراد جامعه می‌خورد؟ این خریداران خود را باید بیشتر بشناسید. فراموش نکنید که سن، جنسیت، میزان سود خالص، موقعیت جغرافیایی و دیگر مشخصات آن‌ها را حتی شده به صورت فرضی مشخص کنید. حالا تعیین کنید که این افراد چه ویژگی‌های مشابهی دارند؟ انگیزۀ آن‌ها برای خرید آیتم یا خدمت شما چیست؟ براساس همین ویژگی‌های مشابه و انگیزه، آن‌ها را گروه‌بندی کنید. به احتمال زیاد حداقل دو گروه خریدار خواهید داشت؛ اما سعی کنید که تعداد این گروه‌ها بیش از 5 تا نشود که باعث سردرگمی‌تان خواهد شد.

در آخر مشخص کنید که کدام‌یک از این گروه‌ها سود بیشتری به شما می‌رسانند و درحال‌حاضر سرمایه‌گذاری روی جذب آن‌ها بازدهی بالاتری دارد. نکته اینجاست که با در نظر گرفتن شرایط کار تجاری خود بین این گروه‌ها اولویت‌بندی کرده و بهترین‌ها را انتخاب کنید. در اولین بخش بوم نام این گروه‌ها را بنویسید.

گام دوم تهیه بوم کسب‌وکار | تعیین ارزش پیشنهادی

حتما می‌پرسید که منظور از ارزش پیشنهادی در بوم کسب‌وکار چیست؟ بدون شک رقیبان زیادی در عرصه دارید که محصولات و خدمات مشابهی ارائه می‌دهند. آیا تابه‌حال فکر کرده‌اید که چرا خریداران باید شما را به این رقیبان ترجیح دهند؟

شما باید برای کسب‌‌وکار خود یک مزیت رقابت‌زاییی یا ارزش پیشنهادی تعریف کنید تا خریداران بازار را به سمت خود بکشانید. این ارزش پیشنهادی می‌تواند قیمت کمتر — کیفیت بالاتر — ارسال رایگان، امکان انتخاب نحوه ارسال کالا از طریق دفاتر پیشخوان و غیره باشد که شما را از رقیبان‌تان متمایز می‌کند. برای مثال، ارزش پیشنهادی شرکت اپل حس خاص‌بودنی است که به خریداران خود القا می‌کند. این شرکت با کمک همین ارزش پیشنهادی موفق شده هست که محصولات خود را با قیمت‌های خیلی بیشتری در مقایسه با رقیبان خود بفروشد.

گام سوم نوشتن مدل بوم فعالیت تجاری | مدیریت ارتباط با خریداران

این روزها کسب‌وکارهایی موفق‌ترند که فقط به فکر جذب خریدار نیستند؛ بلکه تلاش می‌کنند تا با برقراری تعامل بیشتر خریدار را حتی پس از فروش هم حفظ کنند. حتما برای شما هم پیش آمده است که بعد از خرید آنلاین — به طور مرتب از سمت سایت محل معاملهی ایمیل و پیامک دریافت کنید و در جریان تخفیف‌ها و جنسات جدید قرار بگیرید. این پیام‌ها مثال‌هایی از روش‌های حفظ خریدار هستند. در این قسمت از بوم کسب‌وکار باید مشخص کنید که شما چه برنامه‌ای برای جذب و وفادار‌سازی خریدار دارید. برای این کار فراهم است از سوالات زیر کمک بگیرید:

• از چه طریقی با خریداران خود ارتباط برقرار خواهید کرد؟
• چگونه پاسخگویی سوالات آن‌ها هستید؟ آنلاین، فیزیکی، تلفنی یا از طریق ایمیل؟
• برای جذب خریداران و حفظ آن‌ها از چه لحن، سبک و راهکارهایی به‌کارگیری می‌کنید؟
• بعد از فروش برای جلب رضایت بیشتر خریدار و بازگشت او چه برنامه‌هایی دارید؟

اگر یک بیزینس در بستر اینترنت دارید، حفظ ارتباط با خریدار از طریق ایمیل را حتما جدی بگیرید. برای شروع می‌توانید از مقالۀ «چگونه ایمیل بسازیم؟» کمک بگیرید.

گام چهارم ساخت بوم کسب‌وکار | تعریف کانال‌ها

چگونه می‌توانید سر راه خریداران هدف خود قرار بگیرید و توجه آن‌ها را جلب کنید؟ از چه روش‌هایی امکان‌پذیر پدیدار می‌شود ارزش پیشنهادی خود را به گوش علاقه‌مندان برسانید؟ کانال‌ها را مکان‌هایی در نظر بگیرید که گذر خریداران شما به آن‌ها می‌افتد و در آن‌جا می‌توانید محصولات یا خدمات خود را معرفی و عرضه کنید.

شبکه‌های اجتماعی، اپلیکیشن‌ها، گوگل، جلسات، تبلیغات تلویزیونی، بنرها و غیره نمونه‌هایی از کانال‌هایی هستند که ممکن است خریداران خود را در آن‌ها پیدا کنید. در نظر داشته باشید که علاوه بر پیداکردن کانال‌های جذب خریدار — روش‌های عرضه محصول را هم مشخص کنید و در این بخش بنویسید.

گام پنجم تدوین مدل بوم کسب‌وکار | پیداکردن منابع کلیدی

منظور از منابع کلیدی در بوم کسب و کار چیست؟ هر کسب‌وکاری منابعی دارد که بدون آن‌ها نمی‌تواند به حیات خود ادامه دهد. این منابع الزاما پول‌های مالی نیستند، بلکه سرمایه‌های انسانی، استراتژی‌های خاص، تجهیزات، سیستم‌ها، قدرت برندینگ و غیره هم می‌توانند جز منابع کلیدی به شمار بروند.

برای مثال اگر کسب‌وکار آنلاینی دارید، سایت یا فروشگاه‌ساز آنلاین که از آن به‌کارگیری می‌کنید، جز منابع کلیدی شما محسوب می‌شوند. همین‌طور اگر در شرکت خود فردی دارید که قدرت متقاعدسازی خریداران را دارد — بدون شک روی او حساب کرده‌اید و جز سرمایه‌های اصلی شما به شمار می‌رود. در این بخش از بوم کار تجاری نه تنها باید لیستی از منابع کلیدی خود را بنویسید، بلکه باید برنامه‌ای برای حفظ یا بهبود آن هم آماده کنید.

گام ششم نوشتن بوم کسب‌وکار کانواس | لیست‌کردن فعالیت‌های اصلی

در این بخش باید لیستی از فعالیت‌هایی را بنویسید که انجام آن‌ها برای رساندن ارزش پیشنهادی به خریداران باید. نکته اینجاست که یادتان باشد که این لیست باید تنها شامل فعالیت‌های مرتبط با سایر بخش‌های بوم مدل کسب‌وکار شما باشد و به مدل شما جامه عمل بپوشاند. لیست فعالیت‌های خود را می‌توانید با پاسخ‌دادن به سوالات زیر کامل کنید:

• چه فعالیت‌هایی را باید برای ارائه ارزش پیشنهادی فعالیت تجاریتان انجام دهید؟
• چه گام‌هایی را باید برای مدیریت ارتباط با خریداران خود بردارید؟
• در کانال‌ها باید چه فعالیت‌هایی را باید برای توزیع بهتر اجرایی کنید؟
• با کمک چه اقداماتی قادر خواهید بود ارتباط خود را با خریداران حفظ کنید؟
• و غیره.

گام هفتم تدوین بوم کسب‌وکار | تعیین شرکای کلیدی

منظور از شریک در این بخش از مدل بوم کسب‌وکار چیست؟ حتما شما هم شریک را به‌عنوان کسی می‌شناسید که مانند خودتان برای بیزینس بودجه‌‌گذاری مالی یا غیره می‌کند و در بهره و زیان نهایی هم سهم دارد؛ اما در بوم کسب‌وکار شریک معنای دیگری دارد. در این بوم هر شرکت، همکار، تامین‌کننده و غیره‌خارجی که برای رساندن ارزش پیشنهادی‌تان به خریدار به کمکش نیاز دارید، شریک کلیدی شما محسوب می‌شود.

برای مثال، گوگل شریک یک فروشگاه در فضای وب برای جذب خریدار، تامین‌کنندگان شریک یک مغازه‌دار، رانندگان شریک اسنپ و غیره محسوب می‌شوند. براساس این مثال‌ها می‌توانید لیستی از شرکای کلیدی خود آماده کنید و در این بخش از بوم کسب‌وکار بنویسید.

گام هشتم نوشتن بوم کسب و کار | ساختاربندی هزینه‌ها

قطعا برای ایجاد کانال‌ها، حفظ ارتباط با خریداران، حفظ منابع کلیدی، همکاری با شرکای اصلی و غیره باید سرمایه‌گذاری‌های زیادی را در نظر بگیرید. این هزینه‌ها را باید موبه‌مو روی کاغذ بیاورید. علاوه‌بر این موارد باید هزینه‌های دریافت مجوزهای قانونی، تامین مکان، تجهیزات و غیره را هم یادتان باشد. حتی باید برای خودتان هم حقوقی در نظر بگیرید. این کار کمک می‌کند تا ایده یا کسب‌وکارتان را از نظر تامین مالی دقیق‌تر ارزیابی کنید. آیا برای تامین این مصرف‌ها می‌توانید روی سود فروش محصولات یا خدمات‌تان حساب کنید یا باید به سراغ جذب سرمایه‌های دیگری باشید؟

آخرین گام برای تکمیل بوم کسب‌وکار | مشخص‌کردن جریان درآمدی

از چه روش‌هایی ارزش پیشنهادی کار تجاری شما به درآمد تبدیل می‌شود؟ به همین ترتیب، با این‌که بیشتر کسب‌وکارها از طریق فروش محصولات یا خدمات به درآمدزایی می‌رسند؛ اما جریان‌های درآمدی دارای مدل‌های مختلفی چون: دریافت حق عضویت یا اشتراک — سود سهام — تعرفه تبلیغات و غیره هم هستند.

در این بخش لیستی از جریان‌هایی که باعث ایجاد درآمد می‌شوند، بنویسید. البته برای نوشتن جریان‌های درآمدی کسب‌وکار خود ضروری وجود دارد که خیال‌پردازی نکنید. برای مثال، یک قیمت‌گذاری منطقی روی محصولات و خدمات خود داشته باشید که خریداران حاضر به پرداخت آن باشند.

راه‌اندازی یک فعالیت تجاری آنلاین با تک‌وب

از این‌که تا این‌جا همراه ما بوده‌اید، متشکریم. حالا می‌دانید که بوم کسب‌وکار چیست و برای نوشتن آن باید چه مراحلی را پشت سر گذاشت. نوشتن یک بوم کسب‌وکار قطعا کار آسانی نیست و زمان‌بر است؛ اما به‌هیچ‌وجه نباید از آن غافل شوید. این ابزار به شما می‌کند تا کاملا اصولی ایده‌های خود را پیاده‌سازی و بیزینستان را مدیریت کنید. در صورتی‌که سوال یا نظری هم در مورد این بوم کاربردی دارید، در بخش نظرات با ما مطرح کنید.

اگر هم هنوز ایده‌ای مناسبی برای راه‌اندازی یک کسب‌وکار فایدهمند در ذهن ندارید، پیشنهاد می‌کنیم که به ساخت سایت مرکز بخششی هم فکر کنید؛ چرا که برای راه‌اندازی یک فروشگاه آنلاین به تخصص یا سرمایه چندانی نیاز ندارید. فروشگاه‌ساز تک‌وب در این مسیر شما را همراهی می‌کند تا در کمتر از یک روز سایت خود را طراحی کرده و کسب درآمدتان را شروع کنید. اگر این ایده موردپسندتان واقع شد، می‌تونید با شمارۀ: 67954-021 بگیرید و اطلاعات بیشتری به دست آورید.

شروع داد و ستد آنلاین با تک‌وب

اگر قصد راه‌اندازی یا توسعه فروشگاه آنلاین دارید، تک‌وب ابزارهای لازم برای ساخت سایت، مدیریت کالا، سفارش و پرداخت را در یک پنل ساده در اختیار شما می‌گذارد. ازثبت‌نام رایگان تک‌وبشروع کنید یاسایر مطالب آموزشیرا بخوانید.